Lęk i fobia – czym się różnią?

W codziennym życiu coraz częściej zdarza się, że gubimy się we własnych emocjach. Naszą zwykłą rutynę wypełniają bodźce, które generują liczne napięcia, a niekiedy nawet skrajne uczucia. Na tym tle może dochodzić również do różnego rodzaju zaburzeń, takich jak lęk i fobia. Czym się one charakteryzują i w jaki sposób je od siebie odróżnić?

Zaburzenia emocjonalne a codzienność

Musimy uświadomić sobie, że obecnie każdego dnia narażeni jesteśmy na różnego rodzaju zagrożenia. Jesteśmy przebodźcowani. Żyjemy zbyt szybko i niejednokrotnie nie zastanawiamy się, jak na to wszystko reaguje nasze ciało i psychika. Tymczasem nasz organizm też potrzebuje naszej uwagi, nie tylko w związku z kwestiami medycznymi, ale również z emocjami. Ignorowanie swoich uczuć, a także brak przepracowania zdarzeń, które nas dotykają, może prowadzić do zaburzeń natury mentalnej. W praktyce mogą przyjmować one różną formę, od trudności w relacjach społecznych, aż po spadek nastroju, a nawet depresję.

Współcześnie dużo mówi się na temat życia w stylu mindfulness. Większa uważność położona na to, co dzieje się wokół nas, to dobry sposób nie tylko na pełniejsze istnienie, ale również na wyłapanie wszystkich ewentualnych nieprawidłowości. Zwrócenie uwagi na niepokojące sygnały pozwoli na szybszą reakcję i podjęcie odpowiednich kroków naprawczych. Dzięki temu wiele schorzeń nie rozwinie się do bardziej zaawansowanego poziomu. W razie pojawienia się groźnych objawów warto niezwłocznie udać się po specjalistyczną pomoc. Wykwalifikowany terapeuta może nie tylko wskazać, które zachowania należy uznać za niebezpieczne, ale także opracuje indywidualną metodę leczenia. Im szybciej podejmiemy właściwe kroki, tym bardziej harmonijne będzie nasze funkcjonowanie na co dzień.

Lęk i obawy – dlaczego pojawiają się tak często?

Towarzyszący nam na co dzień strach wydaje się jedną z największych bolączek zwykłego życia. Martwimy się o różne sprawy, o zdrowie swoje i swojej rodziny, o kwestie finansowe i szeroko rozumiane bezpieczeństwo. Większość z nas tego doświadcza. Problem pojawia się jednak wówczas, kiedy przez lęk i różnego rodzaju fobie nie możemy prawidłowo funkcjonować, a codzienne sprawy stają się przez to bardzo skomplikowane.

Warto przy tym wiedzieć, że bardzo często określenia lęk i fobia stosowane są na zasadzie synonimów. Tymczasem oba terminy nie zawsze oznaczają to samo. Inne mogą być ich źródła, a co za tym idzie, należy przyjąć inne metody leczenia. Co więcej, uczucia te pojawiają się w różnych sytuacjach. Inaczej się je więc klasyfikuje i analizuje. W zależności od ich natężenia oraz od ewentualnych dodatkowych objawów mówimy o zupełnie odmiennych zaburzeniach czy schorzeniach.

Przed podjęciem określonych kroków zaleca się ponadto rzetelne przyjrzenie się problemowi. Część naszych lęków nie wykracza bowiem poza ustalone normy. W takich przypadkach zwykle wystarczy zwolnienie i zapewnienie sobie odpowiedniej dawki wypoczynku i wyciszenia. Jeśli jednak fobie uniemożliwiają nam normalne życie, wówczas konieczna będzie specjalistyczna pomoc.

Czym jest lęk?

Na początek należy uświadomić sobie, że lęk jest czymś innym niż strach. Ten drugi jest w pełni naturalną i potrzebną reakcją. Towarzyszy nam w sytuacjach zagrożenia i pomaga podejmować słuszne decyzje. Dotyczy to zarówno pojedynczych zdarzeń, jak na przykład wzmożona ostrożność podczas poruszania się po oblodzonej powierzchni, jak szerszego funkcjonowania. Strach nakazuje nam pogłębioną analizę różnych aspektów naszego życia, a następnie ustalenie określonych działań, które zapewnią nam stosowną ochronę. Strach jest więc bardzo istotną emocją.

Lęk z kolei tym różni się od strachu, że jest irracjonalny i niejednokrotnie pozbawiony umocowania w rzeczywistości. Osoba cierpiąca na stany lękowe obawia się o coś, co nie ma uzasadnienia, na przykład wystąpienia choroby, kiedy analizy i wyniki badań absolutnie na to nie wskazują. Warto przy tym wiedzieć, że lęk jako objaw chorobowy może być oznaką świadczącą o występowaniu jeszcze innej jednostki chorobowej, na przykład depresji czy zaburzeń adaptacyjnych. Sam w sobie może być jednak schorzeniem zakwalifikowanym jako zespół lęku uogólnionego. Objawia się on przede wszystkim obawą przed różnymi codziennymi sytuacjami. Może skupiać się zarówno na jednym aspekcie, jak i wielu elementach naszej codzienności. Znamienne jest to, że nie mija on wraz z rozwiązaniem jednej sprawy. Przechodzi wówczas na inne kwestie.

Lęk i fobia – jak je odróżnić?

W fachowym nazewnictwie i podejściu traktuje się te dwa aspekty jako odrębne elementy. Przez lęk rozumiemy występowanie zespołu lęku ogólnego, a fobie jako jeden z możliwych objawów tej jednostki chorobowej. Na tym jednak nie kończą się różnice.

Bardzo ważną sprawą jest to, że lęk to niejako stan ogólny. Osoby cierpiące na tego rodzaju schorzenia odczuwają go niemal stale. Towarzyszy im on zarówno w pracy, jak i w czasie wolnym. W weekendy i w ciągu tygodnia. Ma więc charakter permanentny. Tymczasem fobia dotyczy bardzo konkretnych zdarzeń, sytuacji lub obiektów. Innymi słowy, najpierw musi pojawić się bodziec. Na przykład arachnofobia objawia się nasilonym strachem przed pająkami. W praktyce oznacza to, że tylko dane zjawisko, sytuacja czy przedmiot wywołuje określone emocje i reakcje. Co więcej, pacjenci skarżący się na tego rodzaju dolegliwości unikają tego, co sprawia, że zachowują się w ten sposób.

Warto wiedzieć, że chociaż fobia i lęk mają wiele różnic, mają także swoje podobieństwa. Jest nim przede wszystkim to, że wiążą się one z różnymi dodatkowymi objawami, na przykład fizycznymi znakami, takimi jak zwiększona potliwość czy kołatanie serca. Tego rodzaju sygnały z ciała przekładają się ponadto na codzienne funkcjonowanie i jakość życia. W oczywisty spokój mogą zaburzać nasz komfort. Dlatego w każdym z przypadków zaleca się specjalistyczną wizytę w gabinecie psychoterapeutycznym. Pozwoli ona nie tylko opracować odpowiednią metodę leczenia, ale również wskaże możliwe przyczyny zaburzenia.

To, co łączy fobię i lęk to fakt, że często, choć nie zawsze, mają one podobne źródła, na przykład genetyczne, neurobiologiczne, a nawet mogą brać się z trudnych zdarzeń z przeszłości. Opracowanie historii choroby, a następnie stworzenie indywidualnej ścieżki zdrowienia to klucz do sukcesu w zniwelowaniu objawów i skutków zespołu lęku uogólnionego oraz fobii.

Jak poradzić sobie z zaburzeniami „lęk i fobia”?

Bez względu na to, z którą jednostką chorobową mamy do czynienia, bardzo istotne jest specjalistyczne wsparcie. Wiąże się to z pogłębionym wywiadem z psychoterapeutą, który najpierw ustala źródło problemu, a następnie możliwe, indywidualnie dopasowane metody leczenia. Co więcej, bardzo często łączy się terapię z farmakologią, szczególnie jeśli występują dodatkowe objawy, w postaci stanów depresyjnych czy w postępującym dyskomforcie życiowym. W tym celu zaleca się dodatkową konsultację z lekarzem psychiatrą, który zajmie się pozostałymi aspektami schorzenia.

Bardzo ważna w całym procesie leczenia jest ścisła współpraca psychoterapeutów z lekarzami. Aby proces leczenia przebiegał sprawnie i był skuteczny, wymaga się od specjalistów odpowiedniej dawki wiedzy i doświadczenia. Te elementy znajdziecie w naszej Szkole Psychoterapii. Dysponujemy profesjonalnym zapleczem technicznym oraz wykwalifikowaną kadrą pedagogiczną. W naszej ofercie znajdują się kursy i szkolenia obejmujące współczesne problemy natury psychicznej. Możemy się ponadto poszczycić pozytywną opinią Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Już dziś zapraszamy więc do zapoznania się z bieżącym planem zajęć.