Jak radzić sobie ze stresem – ewolucja stresu
Zastanawiając się jak radzić sobie ze stresem, w pierwszej kolejności trzeba, chociażby pobieżnie poznać jego charakter. Człowiek XXI wieku mierzy się z zupełnie innymi niebezpieczeństwami, aniżeli robił to człowiek żyjący w średniowieczu czy jeszcze dawniej. Rzadko kiedy zdarza nam się stanąć oko w oko z rozzłoszczonym niedźwiedziem lub uciekać w popłochu przed ludobójczym najazdem innego plemienia. Zbudowaliśmy nową rzeczywistość, wolną od tak drastycznych zagrożeń. Jednakże aktualna kondycja świata z całą paletą możliwości służących rozwojowi stworzyła również sytuacje blokujące a wręcz uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie. Każdy wiek, każda dekada i każdy rok owocuje w nowe bodźce stresujące.
Dla przykładu rok 2020 przyniósł ze sobą pandemię, izolację, inflację i rosnące bezrobocie. Czynniki te można uniwersalnie scharakteryzować jako równie stresujące dla większości osób. Z drugiej strony jesteśmy istotami obdarzonymi wysoką inteligencją i potrafimy wykreować odpowiadające własnym lękom stresory. Wszystko to za sprawą szalonej wyobraźni, która antycypuje nawet nieistniejące jeszcze zagrożenia. Zdarza się, że już w niedzielę myślimy o krzyczącym na nas szefie, o przydługim korku albo o trudnych pytaniach na egzaminie. Współczesność wobec tego zmusiła nas do nieustannego radzenia sobie ze stresem oraz nieskończoną ilością jego odmian.
W psychologii zdrowia, ale też i w medycynie pojęcie stresu przyjmuje bardzo szczególną rolę. Jego istotność wynika z tego, iż przyczynia się pośrednio i bezpośrednio do wielu chorób. Ciężar wagi, a także sama jego sprawczość była powodem dla utworzenia odrębnej gałęzi, którą nazywamy właśnie psychologią stresu. Zajmuje się ona szczegółowy badaniem tego zjawiska, dlatego też temat ten jest niezwykle rozległy. Ogólnie stres możemy zdefiniować jako dynamiczną relację adaptacyjną pomiędzy możliwościami jednostki a wymogami sytuacji. Jest to swoisty brak równowagi psychicznej. W odpowiedzi na ten stan podejmujemy się działań zaradczych, aby doprowadzić do homeostazy.
Kiedy nie radzimy sobie ze stresem na co dzień?
Ten artykuł postara się wyjaśnić koncepcję stresu z perspektywy codziennych bolączek. Głównie dlatego, że przez ostatnie lata stał się on niezwykle potoczny, nie jest już ograniczony do wielkich tragedii czy poważnych urazów. Wykorzystujemy pojęcie stresu w wielu sytuacjach, opisujemy nim wewnętrzny stan emocjonalny oraz zewnętrzne czynniki wywołujące. Towarzyszy nam w pracy, w szkole, różnych interakcjach, a nawet w ruchu ulicznym. Wymienione okoliczności są definiowane jako stresory społeczne, które ze względu na swój wymiar czasowy definiuje się również jako stresowe bodźce chroniczne.
Powszechnie uważa się, że stres chroniczny/przewlekły jest najbardziej szkodliwy dla organizmu i psychiki człowieka. L. A. Hoff podłoże tego rodzaju stresu widzi w napięciach. Szczególnie tych występujących w stosunkach międzyludzkich (np. w małżeństwie), pozycji człowieka w strukturach społecznych (wynikających z wieku, płci, rasy, kultury). A także coraz częściej w problemach socjoekonomicznych (np. bezrobociu) i przewlekłej chorobie.
Podobnie Santorski uważa, że stres taki występuje, gdy z jakichś powodów przedłuża się adaptacja do nowej, trudnej sytuacji. Kiedy aklimatyzacja wykracza ponad możliwości człowieka, który od pewnego momentu nie jest w stanie sobie z nią radzić, a dotychczas stosowane sposoby okazują się nieskuteczne. Sytuacją taką może być: tocząca się latami sprawa rozwodowa, brak środków do życia i nadziei na ich zdobycie, długotrwały konflikt w pracy lub domu, przepracowanie, poczucie braku wpływu na dziejące się wydarzenia. Stres chroniczny, zwany również przewlekłym może trwać tygodnie, miesiące lub nawet całe życie.
Trzeba poznać wroga, aby wiedzieć, jak radzić sobie ze stresem.
W wielu kulturach tempo życia jest o wiele szybsze, niż miało to miejsce w poprzednich pokoleniach. Stresuje nas najbardziej to, co jest nam bliskie, czy to będzie przygotowanie się do egzaminu, czy też poważna rozmowa z rodziną. Podczas pojawienia się reakcji stresowej mobilizujemy cały nasz organizm. Zostaje podwyższone ciśnienie krwi oraz temperatura ciała, zawęża się koncentracja uwagi, a emocjonalnie stajemy się rozdrażnieni.
Konsekwencją przewlekłego stresu może być wreszcie wytworzenie się u człowieka określonych nastawień życiowych. Często występuje postawa lękowa, czyli gotowość do reagowania lękiem w sytuacjach trudnych. Kolejnym ważnym następstwem jest przyjęcie stanowiska rezygnacyjnego. Zostało określone jako względnie trwała gotowość do rezygnacji lub poddawanie się. Dodatkowo wymienić można nastawienie odnoszące, czyli niesłuszne odnoszenie do siebie pewnych wydarzeń, nieufność, przewrażliwienie.
Jak zauważono, przewlekły stres ma silnie negatywny wpływ na zdrowie i psychikę. Najpoważniejszy problem leży w jego tendencji do kumulowania się, szczególnie wtedy gdy stosujemy nieskuteczne metody rozładowywania napięcia. Co możemy zatem zrobić kiedy ten stres nas już dopadnie?
Sposoby radzenia sobie ze stresem.
Podobnie jak we wszystkich próbach zwalczania negatywnych objawów jednakowo fizycznych oraz emocjonalnych musimy być zmobilizowani do wytężonej pracy. Efektywne metody, rzetelnie odpowiadające na pytanie jak radzić sobie ze stresem wymagają długofalowych i zorganizowanych działań. Skoro stres ma na celu wytrącić nas z równowagi, to zdaje się, że na pierwszym miejscu w kontrofensywie powinno stać zrównoważone, zbalansowane życie.
Z podpowiedzią jak tego dokonać przychodzi terapia dialektyczno-behawioralna, która to zawiera w sobie metodę pracy PLEASE. Jest ona niezwykle użyteczna, ponieważ można ją traktować jako swego rodzaju drogowskazy. Założenia jej obiektywnie patrząc, wszystkim są dobrze znane, aczkolwiek tylko systematycznie wykonywane pomogą uwolnić się spod wpływu bodźców stresowych.
Metoda PLEASE w prosty sposób pokazuje jak radzić sobie ze stresem:
1. dbać o zdrowie, nie odkładać leczenia chorób i dolegliwości
2. jeść regularnie zdrowo i satysfakcjonująca
3. unikać używek
4. dbać o balans, nie spać za mało ani za dużo
5. wykonywać ćwiczenia fizyczne, dostarczać organizmowi endorfin
Kiedy nasze codzienne życie napiętnowane jest ciągłym rozmyślaniem o tym, że trzeba coś zrobić, zająć się czymś, naprawić, to niekiedy nawet przy odpoczynku nie umiemy odpuścić. Rozpatrujemy każdy kolejny dzień jako pasmo ciągnących się stresorów, rzeczy trudnych do przejścia. Kiedy tak się dzieje, nie dajemy sobie szans na odpowiednią regenerację. Podchodzimy do czasu wolnego w sposób niezwykle chaotyczny i niezorganizowany. Wobec tego, aby zminimalizować wszechogarniające natręctwo podobnych myśli, powinniśmy każdego dnia mieć zaplanowaną chwilę relaksu. Wiele badań pokazało, że jest to skuteczna metoda, ponieważ gdy się nie zorganizujemy, to zazwyczaj marnujemy potencjał złapania oddechu w nieefektywnych czynnościach. Rutynowo i bezrefleksyjnie sięgamy po pilota lub różnego rodzaju używki.
Wiele źródeł psychologicznych pokazuje również zbawienną moc aktywności fizycznej i spędzania czasu wolnego na świeżym powietrzu. Równie praktykowanie jogi poprawia nasz dobrostan.
Techniki radzenia sobie ze stresem, czyli rewolucja w odcinaniu się od stresu
Przytłaczająca siła awersyjnych bodźców stresu chronicznego wytwarza w nas spotęgowaną tendencję do kreowania negatywnych myśli. Kiedy nie idzie nam w pracy, pojawiają się myśli typu: jestem do niczego. Gdy kłócimy się z najbliższymi, cichy głos z tyłu głowy mówi nam: wszyscy mają cię dość, jesteś uciążliwy. Jak radzić sobie ze stresem w pracy i jakie są style radzenia sobie ze stresem? Z pomocą na przedefiniowanie tych druzgocących haseł, przychodzą ćwiczenia i metody radzenia sobie ze stresem zaproponowane przez doktora Briana Kinga.
Co zatem zrobić, aby skierować swoje myśli na bardziej pozytywne i konstruktywne tory?
1. werbalizuj autoafirmację,
2. prowadź dziennik wdzięczności do samego siebie. Zapisuj 3 myśli, które aktualnego dnia cię uszczęśliwiły,
3. stosuj świadomy humor
W naszej szkole psychoterapii zapewniamy wszechstronny rozwój oraz doskonałe zaplecze dydaktyczne. Gwarantujemy zajęcia na najwyższym poziomie, które pozwolą przygotować się do pracy psychologa oraz psychoterapeuty.
