Alkoholizm jest chorobą powodującą negatywne skutki nie tylko dla zdrowia chorego, ale także jego rodziny. Z tego powodu alkoholizm może sprawić, że najbliżsi popadną w depresję lub także zaczną poprawiać swoje samopoczucie stosując używki. Często w ten sposób uciekają od różnych problemów. Tymczasem pozbycie się nałogu jest długotrwałym i trudnym procesem. Alkoholizm to bowiem schorzenie, które polega na uzależnieniu fizycznym i psychicznym danej osoby od różnych szkodliwych substancji i napojów alkoholowych. Na szczęście w Polsce dostępne jest leczenie alkoholizmu na NFZ.
Dodatkowo osoba cierpiąca na tę chorobę nie jest w stanie samemu poradzić sobie z tym uzależnieniem. Ponadto, jeżeli jej uzależnienie alkoholowe ma zaawansowaną fazę wówczas odczuwa ona głód alkoholowy zmuszający ją do sięgnięcia po kolejny kieliszek. U alkoholika występują również objawy somatyczne i przymus psychiczny, które nie pozwalają opanować pragnienia. Okazuje się zatem, że jedynie leczenie odwykowe może sprawić, iż choremu uda się pokonać swoją słabość, a jeżeli nie, to kwalifikuje się on do dalszego leczenia.
Rodzi się więc pytanie, gdzie alkoholik powinien udać się, aby poddać się leczeniu odwykowemu. Terapia odwykowa bowiem często to jedyny sposób na pozbycie się tego ciężkiego i bardzo uzależniającego nałogu. Dalsze leczenie po odwyku jest również niezwykle istotne, ponieważ zapewni ono choremu życie w trzeźwości oraz jednocześnie będzie mu łatwiej nie poddawać się żadnym pokusom picia alkoholu. Na jakie leczenie zatem powinien on zdecydować się – płatne czy bezpłatne?
Leczenie alkoholizmu NFZ – gdzie leczyć alkoholizm w Polsce?
Wszystkie dane, które przedstawiamy w tym wpisie dotyczące leczenia alkoholizmu tworzą jedynie nikły obraz tego uzależnienia. Przedstawiona wiedza z tej dziedziny jest bardzo szeroka. Dlatego też artykuł ten należy traktować jako ogólny i niewyczerpujący tej tematyki. Nie może on być podstawą do nauki zawodu psychoterapeuty, czy samej psychoterapii.
W Polsce leczenie alkoholizmu jest bezpłatnie, czyli na NFZ i są dostępne: terapia ambulatoryjna (w poradniach), leczenie na oddziale dziennym (w szpitalu lub ośrodku leczenia uzależnień) i leczenie stacjonarne. Osoby, które zdecydują się zatem na leczenie ambulatoryjne mają bezpłatnie zapewnione: badania diagnostyczne, pomoc terapeutyczną (terapia grupowa i indywidualna, konsultacje psychologiczne), leki potrzebne w stanach nagłych oraz edukację i konsultacje dla rodziny alkoholika.
Leczenie alkoholizmu NFZ — bezpłatne leczenie
Dodatkowo bezpłatne leczenie z alkoholizmu NFZ w ośrodkach dziennych obejmuje: badania diagnostyczne, program terapeutyczny, leki, wyżywienie, konsultację i fachową edukację dla rodziny alkoholika. Natomiast w ramach bezpłatnego leczenia w warunkach stacjonarnych dostępne są: badania diagnostyczne, świadczenia i programy terapeutyczne. Następnie niezbędne leki i wyroby medyczne (także wyroby ortopedyczne), wyżywienie oraz konsultacje i edukacja dla rodziny alkoholika.
Z bezpłatnego leczenia alkoholizmu w Polsce mogą skorzystać również osoby, które nie posiadają ważnego ubezpieczenia NFZ. Osoba uzależniona może więc udać się do placówek, w których są prowadzone terapie. Nie jest potrzebne skierowanie, aby wybrać się do nich. Wymagany jest jedynie dowód, który potwierdzi tożsamość danej osoby.
Szpitale realizują usługi głównie państwowego leczenia zamkniętego alkoholizmu NFZ całodobowego. Tymczasem nie wyklucza się również leczenia alkoholizmu NFZ w szpitalach prywatnych, które mają podpisane stosowne umowy z NFZ. Poza tym leczenie może odbywać się także w ośrodkach zamkniętych leczenia alkoholizmu NFZ lub prywatne. Osoby uzależnione od alkoholu mogą zatem poddać się w nich również leczeniu stacjonarnemu alkoholizmu NFZ, czy też stacjonarnemu prywatnemu. Do przyjęcia na oddziały dzienne i całodobowe niezbędne jest skierowanie, które można uzyskać w poradni leczenia uzależnień od lekarza psychiatry.
Leczenie alkoholizmu NFZ – poradnie leczenia uzależnień
Przeprowadzone wielokierunkowe badania z udziałem alkoholików wykazały, że uzależnienie od alkoholu ma podłoże psychiczne. Wynika ono często z nieumiejętności rozpoznawania własnych emocji i problemów wraz z radzeniem sobie z nimi. Alkohol bowiem uruchamia układ nagród. Oznacza to, iż pozwala on alkoholikowi poczuć się lepiej i sztucznie sterować świadomością. Jeżeli zatem u pacjenta zdiagnozowano alkoholizm konieczne jest wdrożenie u niego terapii psychologicznej. Tylko ona pozwali poznać mechanizmy rządzące uzależnieniem danego pacjenta.
Dodatkowo również umożliwi ona określenie rozpoznawania sytuacji wyzwalających picie i identyfikowania uczuć, które im towarzyszą. Takie terapie w Polsce prowadzą poradnie leczenia uzależnień, które istnieją w każdym większym mieście. W tym przypadku, aby umówić się na wizytę w poradni, nie potrzeba skierowania od lekarza pierwszego kontaktu. Wystarczy tylko ustalić termin telefonicznie i zgłosić się do placówki z dowodem potwierdzającym tożsamość. Wizyta ta będzie bezpłatna i pokrywana przez NFZ, a w przypadku osób nieubezpieczonych ze środków Ministerstwa Zdrowia. Podczas pierwszej wizyty terapeuta przeprowadza wywiad z pacjentem.
Wyniki badań alkoholików i ustalenie sposobów leczenia
Wnioski z przeprowadzonego wywiadu z pacjentem pozwalają na postawienie diagnozy tj. określenie problemu dotyczącego alkoholizmu pacjenta oraz stopnia jego zaawansowania. Po czym terapeuta ustala etapy dalszego leczenia. Należy pamiętać, że w poradniach przyjmowane są wyłącznie osoby trzeźwe, dlatego przed wizytą należy wstrzymać się od picia. Terapeuta po badaniu może zalecić sposób leczenia w trybie ambulatoryjnym lub skierować uzależnionego do oddziału dziennego bądź całodobowego. Leczenie ambulatoryjne (w trybie dochodzącym) jest dłuższe niż na oddziałach zamkniętych. Terapia wstępna (podstawowa) trwa tutaj przeciętnie od 6 nawet do 12 miesięcy, a spotkania odbywają się 2-3 razy w tygodniu i trwają 1-2 godziny.
Jednocześnie poradnie leczenia uzależnień dopasowują programy do codziennych zajęć pacjentów. Dlatego też sesje zwykle planowane są w godzinach popołudniowych lub wieczornych. Mają one charakter terapii indywidualnej tj. konsultacji z terapeutą oraz spotkań grupowych. Często dostępne są również konsultacje psychologa i lekarza psychiatry. Leczenie alkoholizmu w trybie ambulatoryjnym pozwala więc brać udział w terapii bez konieczności rezygnowania z obowiązków rodzinnych i zawodowych.
Dodatkowo plusem takiego rozwiązania jest również to, że wszystkie poznawane na sesjach terapeutycznych techniki można wcielać w życie w swoim środowisku. W ten sposób łatwiej jest utrwalać zachowania np. asertywne niż w przypadku pobytu w ośrodku zamkniętym. Tam bowiem alkoholik znajduje się w innych okolicznościach niż na co dzień. Tymczasem terapia ambulatoryjna wymaga jednak większej determinacji. Podczas leczenia bowiem cały czas jesteśmy narażeni na pokusy zewnętrzne i w każdej chwili możemy sięgnąć po alkohol.
Zamknięte leczenie alkoholizmu NFZ – stacjonarne leczenie alkoholizmu NFZ
Należy zaznaczyć, iż w Polsce podstawą działań dotyczących m.in. leczenia alkoholizmu jest ,,Ustawa z dn. 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi” (jednolity tekst Dz. U. z 2019 r. poz. 2277). Według niej leczenie osób uzależnionych oraz współuzależnionych jest dobrowolne. Natomiast wyjątkiem jest sytuacja, kiedy wysyła się alkoholika na przymusowe leczenie postanowieniem sądu. Powtórzmy, że z bezpłatnego odwyku alkoholowego refundowanego przez NFZ mogą skorzystać uzależnieni zarówno ubezpieczeni, jak i nieubezpieczeni, a także współuzależnieni, czyli małżonkowie oraz dzieci alkoholika pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym.
Zamknięte i stacjonarne leczenie alkoholizmu NFZ – niezbędne dokumenty
Do poradni terapii uzależnień od alkoholu nie jest wymagane skierowanie. Wystarczy, że uzależniony skontaktuje się z wybraną placówką i zapisze na terapię. Jednak warunkiem przyjęcia na oddział jest posiadanie dowodu osobistego lub innego dokumentu, potwierdzającego tożsamość. Ponadto pacjenci starający się o przyjęcie powinni:
- zgłosić się do poradni telefonicznie lub osobiście w celu ustalenia terminu;
- być trzeźwi;
- wyrazić pisemną zgodę na leczenie, z tym że nie dotyczy to pacjentów skierowanych na terapię przez sąd.
Tymczasem skierowania wymaga się w przypadku leczenia w całodobowym ośrodku stacjonarnym NFZ np. do szpitala psychiatrycznego. Na oddział terapii można otrzymać skierowanie od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, internisty, czy lekarza psychiatry. Skierowanie na odwyk jest ważne od dnia wystawienia przez okres 14 dni.
Na przyjęcie w całodobowym ośrodku odwykowym, jak pokazuje życie, trzeba często długo czekać. W związku z tym wielu pacjentów decyduje się na prywatne leczenie alkoholizmu. Wówczas trzeba zapłacić z własnej kieszeni, ale w zamian otrzymuje się bogatą ofertę terapeutyczną, komfortowe warunki pobytu oraz kameralną atmosferę.
Ośrodki zamknięte leczenia alkoholizmu NFZ
Badania wykazały, że obecnie jedną z najskuteczniejszych metod leczenia uzależnienia od alkoholu jest odwyk alkoholowy. Dodatkowo najlepsze efekty przynosi terapia zamknięta, co ma miejsce wtedy, gdy chory spędza kilka tygodni w ośrodku zamkniętym leczenia alkoholizmu NFZ. Wówczas ma możliwość całkowitego odcięcia się od bodźców zewnętrznych. Uzależniony może podjąć leczenie także w ośrodku prywatnym.
W skrócie można określić, iż leczenie alkoholizmu w ośrodku zamkniętym polega na uczestniczeniu w turnusach stacjonarnych, które najczęściej trwają 4 – 12 tygodni i są bardzo intensywne. Zajęcia terapeutyczne zazwyczaj odbywają się 5 dni w tygodniu po 8 godzin, a pacjenci pozostają pod ścisłą kontrolą specjalistów.
Leczenie alkoholizmu NFZ – na czym polega
Leczenie alkoholizmu na NFZ może posiadać różne formy. Uzależnieni w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia mogą skorzystać m.in. z terapii ambulatoryjnej, czyli tzw. dochodzącej, leczenia na oddziale dziennym tj. w szpitalu lub ośrodku leczenia uzależnień oraz leczenia stacjonarnego. Osoby, które decydują się na odwyk alkoholowy na NFZ, otrzymują niezbędną pomoc terapeutyczną wraz z umożliwieniem wykonania badań diagnostycznych, konsultacjami dla rodziny, a w razie potrzeby mogą również dostawać leki. Podczas terapii w warunkach stacjonarnych taki ośrodek zapewnia wyżywienie.
Leczenie alkoholizmu NFZ – wady odwyku alkoholowego na NFZ
Terapia alkoholowa prowadzona na NFZ, czyli bezpłatna, z całą pewnością to szansa dla tych, których nie stać na pobyt i leczenie w prywatnym ośrodku leczenia uzależnień. Jak każde rozwiązanie tak i również to ma oprócz wielu zalet także wady. Przede wszystkim, jeżeli uzależnionemu zależy na pobycie na oddziale, musi posiadać skierowanie. Oznacza to konieczność umówienia wizyty u specjalisty np. lekarza psychiatry. Ośrodki leczenia uzależnień na NFZ nie oferują tak wysokiego standardu pobytu, jak placówki prywatne.
Ponadto może być także ograniczona oferta terapeutyczna, w tym np. dostępność do zajęć dodatkowych. Jednak największą wadą leczenia alkoholizmu na NFZ jest konieczność długiego oczekiwania na miejsce w wybranej placówce, która może wynosić nawet do kilku miesięcy. Dodatkowo tak długi termin oczekiwania stwarza zagrożenie dla alkoholika. Choroba alkoholowa bowiem z czasem postępuje i może przybierać coraz ostrzejsze formy, które trzeba będzie trudniej i dłużej leczyć.
Leczenie alkoholizmu – prywatna terapia
Pacjent alkoholik, jeżeli go na to stać, może wybrać prywatny ośrodek leczenia uzależnień. Odwyk alkoholowy i uczestnictwo w terapii w takich placówkach jest odpłatne. Ośrodki te nie podpisują umowy z NFZ. Prywatne leczenie alkoholizmu ma sporo zalet. Przede wszystkim oferta terapeutyczna i lekowa w takich ośrodkach zwykle została bardzo rozbudowana. Pozwala to na sprostanie problemów osób na różnym etapie choroby. Placówki takie oferują zarówno terapię ambulatoryjną, jak i leczenie stacjonarne. Jeżeli chodzi o okres pobytu w takich ośrodkach, to podczas leczenia stacjonarnego alkoholizmu trwa ono średnio 28 dni. Ponadto prowadzone są również konsultacje rodzinne, terapie małżeńskie, terapie DDT, czyli terapie dla Dorosłych Dzieci Alkoholików. Dodatkowo są prowadzone także treningi zapobiegania nawrotom uzależnienia.
Ponadto bardzo istotnym elementem terapii w prywatnym ośrodku odwykowym są indywidualne spotkania z terapeutami. Mają one na celu pomóc uzależnionemu w rozpoznaniu przyczyn, dla których wpadł on w uzależnienie. Co więcej oprócz bogatej oferty terapeutycznej do innych zalet prywatnych ośrodków odwykowych zaliczyć można z pewnością zdecydowanie krótsze terminy oczekiwania na pobyt. Dodatkowo w prywatnych placówkach pacjenci uzyskują większą anonimowość i dyskrecję, terapie prowadzone są w mniejszych grupach, panująca w nich kameralna atmosfera sprzyja wychodzeniu z nałogu. Do takiego ośrodka zazwyczaj jednorazowo przyjmowanych jest kilka bądź kilkanaście osób po to, aby zagwarantować im jak najlepsze warunki pobytu.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ, na czym polega?
Zamknięte leczenie alkoholizmu NFZ odbywa się w placówkach takich jak: całodobowe zamknięte ośrodki leczenia alkoholizmu i szpitale psychiatryczne, które podpisały stosowną umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia. W takich placówkach odbywa się bardzo intensywna terapia. Pacjentów przez całą dobę obserwują specjaliści. Okres czasowy takiej terapii jest stosunkowo długi, ale jednocześnie uzależniony jest on od potrzeb chorego. Zazwyczaj trwa do 12 tygodni.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – zalety
Z możliwości zamkniętego leczenia alkoholizmu NFZ powinny skorzystać zatem osoby, które przede wszystkim leczyły już alkoholizm w innej formie np.: podjęły terapię ambulatoryjną i nie przyniosło ona oczekiwanych efektów. Dodatkowo osoby te nie mają silnej woli i nie wytrzymują długo w trzeźwości, to tym bardziej chcą się one oderwać od otoczenia, które kojarzy im się z nałogiem. Ponadto taka terapia pozwala im w pełni skupić się na leczeniu uzależnienia. Z kolei inni pacjenci nie muszą dojeżdżać na oddział dzienny lub do poradni leczenia uzależnień, tak jak było poprzednio.
Natomiast ci pacjenci, którzy mają dodatkowe problemy zdrowotne w takich ośrodkach, czy szpitalach otrzymają pełną opiekę lekarską. Ważny jest także fakt, że osoby chore przebywające w takiej placówce nie czują się krytykowane i oceniane, ponieważ wszyscy mają ten sam problem. Jeśli zaś pojawią się chwile zwątpienia mogą skontaktować się ze specjalistą.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – uświadomienie pacjenta o konieczności leczenia
Wiadome jest, że alkohol wywołuje poważne skutki fizyczne, czyli zdrowotne, psychiczne, ekonomiczne i społeczne. Osoby pijące alkohol często nie zdają sobie sprawy z tego, że już przekroczyli granicę tzw. bezpiecznego picia alkoholu. Dociera do nich wówczas, iż są już alkoholikami i powinni zaprzestać picia, aby odzyskać kontrolę nad swoim życiem. Tymczasem leczenie alkoholizmu w Polsce nadal ma złą sławę i większość ludzi uważa typowego alkoholika, jako kogoś pochodzącego z marginesu społecznego. To jest poważny czynnik, który w dużym stopniu skutecznie zniechęca do poddania się terapii. Z tego wynika, że wiedza społeczna na temat alkoholizmu oraz jego leczenia jest skąpa. Dlatego też wiele osób paraliżuje strach przed odwykiem. Boją się więc zaklasyfikowania ich do alkoholików, a także zdecydowania się na stosowną terapię.
Merytoryczna wiedza o tym, na czym polega leczenie alkoholizmu, jakie wykonuje się badania i jak dokładnie przebiega terapia, pozwoli na usunięcie lęku i zachęci do zwrócenia się o pomoc. Faza wstępna terapii uzależnień, w tym alkoholizmu zawsze kładzie duży nacisk na uświadomienie pacjentowi, że nałóg ten jest chorobą. Natomiast objawy, które towarzyszą mu na co dzień są skutkiem uzależnienia. Na początku więc psycholog pomaga skonfrontować skalę problemu z piciem w odniesieniu do innych sfer życia. Chodzi tutaj np. o rodzinę, pracę, zdrowie, samopoczucie, czas wolny, kontakty z przyjaciółmi, bliskość, poczucie własnej wartości itp.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – jestem alkoholikiem
Jeżeli więc osoba uzależniona uświadomi sobie, że jest alkoholikiem, dalsze leczenie skupia się na bardzo dokładnym poznaniu przyczyn uzależnienia. W następnej kolejności wprowadzenie zmian w życiu, które ułatwią wytrwanie w trzeźwości. Z psychologicznego punktu widzenia zatem leczenie z alkoholizmu polega na dążeniu do odbudowania systemu wartości pacjenta. Ma to na celu uzyskanie poczucia szczęścia w różnych sferach życia, bez konieczności sięgania po używkę zmieniającą świadomość. To jak będzie wyglądać terapia, zależy od każdego ośrodka. Zazwyczaj układa się ją do potrzeb pacjentów. Łączy się w niej najczęściej spotkania indywidualne oraz grupowe.
Większość placówek, a w szczególności te prywatne, starają się urozmaicić zajęcia terapeutyczne. W tym celu organizują różne warsztaty i spotkania z ciekawymi osobami. Czas w takim miejscu wypełnia się krótkimi wycieczkami, uprawianiem sportu, chodzeniem na basen itp. Dzięki temu chorzy nie mają czasu myśleć nad głodem alkoholowym. Niezwykle ważne jest również to, że uzależnieni przebywają z innymi osobami, które mają ten sam problem. Dzięki temu widzą, że nie są z nim sami. To wspaniała podstawa do zbudowania przyjaźni na całe życie, bo opierają się one o wzajemne wsparcie.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ, czy prywatne?
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – Faza 1
W tej fazie przeprowadza się diagnostykę. Jeżeli problemem danej osoby jest alkoholizm, to terapię dobiera się do stopnia jego uzależnienia od alkoholu. Bierze się również pod uwagę długości picia, ale także stanu zdrowia psychicznego i fizycznego. Szpitale i ośrodki leczenia alkoholizmu zaczynają pracę od konsultacji ze specjalistami. Należą do nich terapeuta i lekarz psychiatra. Następnie najczęściej specjalista psychoterapii nawiązuje kontakt z chorym, rozpoznaje jego problem i wspólnie z nim określa gotowość do podjęcia leczenia. Jego zadaniem jest zatem przeprowadzenie diagnozy nie tylko uzależnienia od alkoholu i stopnia jego zaawansowania. Interesują go także współistniejące zaburzenia np. psychiczne..
W niektórych zaś przypadkach potrzebne jest również badanie psychologiczne. Pomaga ono ocenić realne trudności poznawcze tj. myślenie, uwagę, pamięć i koncentrację, które mogły ulec zaburzeniu przez długotrwałe nadużywanie alkoholu. W tym przypadku psycholog często określa także typ osobowości pacjenta. Na podstawie tych badań układa się indywidualny plan terapeutyczny. Poza tym w tej fazie lekarz psychiatra może włączyć do leczenia farmakoterapię.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – Faza 2
Druga faza w ośrodku zamkniętym leczenia alkoholizmu NFZ rozpoczyna się najczęściej od detoksu, czyli inaczej odtrucia organizmu. Odtrucie to ma na celu usunięcie z krwioobiegu alkoholika toksycznych związków. Należą do nich środki chemiczne powstałe z rozkładu alkoholu etylowego. Dodatkowo umożliwia uzupełnienie poziomu elektrolitów w organizmie człowieka. Głównym celem detoksu jest przerwanie ciągu alkoholowego oraz również złagodzenie dokuczliwych skutków zespołu abstynencyjnego.
Po odstawieniu alkoholu organizm danej osoby uzależnionej doznaje szoku, który skutkuje szeregiem przykrych objawów. Mogą pojawić się więc takie objawy jak: silne poty, nudności i wymioty, zaburzenia ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca. Dodatkowo także zaburzenia psychiczne np. stany lękowe, rozdrażnienie, nadwrażliwość na dźwięki, drgawki i halucynacje, które są charakterystyczne przy alkoholizmie przewlekłym.
Odtrucie organizmu musi być prowadzone pod ścisłą kontrolą medyczną, która pomaga alkoholikowi przetrwać jeden z najtrudniejszych okresów leczenia. Zespół lekarzy i pielęgniarek na bieżąco wykonuje badania krwi i kontroluje poziom szkodliwych substancji w organizmie. Uzupełniane są również elektrolity, braki witamin i soli mineralnych. Podczas detoksu chorym podaje się m.in. witaminę B1, magnez i potas. Często do leczenia włącza się dodatkowo środki farmaceutyczne np. przeciwbólowe, nasenne i uspokajające. Głównym zadaniem detoksu jest przywrócenie równowagi metabolicznej, poprawienie ogólnego samopoczucia i kondycji pacjenta oraz przygotowanie go do dalszej terapii.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – Faza 3
Po odtruciu organizmu kolejną fazą jest terapia podstawowa. Plan terapeutyczny, zazwyczaj ułożony indywidualnie i polega na stworzeniu zaleceń i programu dla terapii indywidualnej oraz grupowej. Zajęcia mogą odbywać się w trybie ambulatoryjnym lub stacjonarnym. Terapia ambulatoryjna prowadzona jest w poradniach uzależnień, a pacjenci samodzielnie stawiają się na zajęcia do wybranej przez siebie placówki. Takie zajęcia trwają 1-2 godziny i odbywają się około 4-10 razy w miesiącu (1-2 razy w tygodniu). Ta częstotliwość powoduje przedłużenia terapii do co najmniej 6-12 miesięcy. Leczenie zamknięte alkoholizmu to turnusy stacjonarne, które zwykle trwają 4-12 tygodni, ale są bardzo intensywne. Dlatego też zajęcia terapeutyczne zwykle odbywają się 5 dni w tygodniu po 8 godzin, a pacjenci pozostają pod ścisłą kontrolą specjalistów.
Cel terapii podstawowej to analiza destrukcji alkoholowej (totalnego zrujnowania organizmu przez alkohol) oraz nauka sprawności potrzebnych do życia w trzeźwości. Podczas terapii uświadamia się pacjentom, jakie skutki wywołuje picie w poszczególnych sferach ich życia. W czasie zajęć psychoedukacyjnych chorzy są dokształcani w zakresie podstawowej wiedzy na temat podłoża i działania uzależnienia od alkoholu. Zajęcia psychoterapeutyczne mają głównie na celu skonfrontowanie leczonych osób z ważnymi sytuacjami z ich życia, w których pojawiły się negatywne skutki picia. Alkoholicy opisują swoje emocje, które związane były z piciem trunków. Uzmysławia się im sytuacje, które w największym stopniu wywołują u nich głód alkoholowy. Ta faza leczenia umożliwia odblokowanie „zapijanych” wcześniej uczuć, wyraźnie pokazywać skutki picia oraz zmieniać nastawienie do nałogu.
Edukacja i trening umiejętności praktycznych
Następnym krokiem terapii jest zdobywanie ogólnej wiedzy i poznanie praktycznych umiejętności niezbędnych do późniejszego wytrwania w abstynencji. Podczas zajęć terapeuci najczęściej skupiają się na tematyce z zakresu:
- sposoby na pokonanie głodu alkoholowego i zapobieganiu nawrotom choroby
- nauczenia się rozpoznawania emocji i radzenia sobie z nimi w zdrowy sposób, czyli bez substancji odurzających zmieniających świadomość
- umiejętności organizacji swojego czasu tj.: znalezienie zainteresowań, powrót do dawnego hobby, uprawianie sportu, zdobywanie nowej wiedzy itp. i to w takim celu, aby choremu pozostało, jak najmniej czasu na myślenie o alkoholu.
- wyzwolenie w chorych działań asertywnych pomagających odmawiać picia alkoholu podczas prywatnych czy firmowych spotkań oraz korzystania ze wsparcia w trudnych momentach.
Terapia ta często ma formę rozmów z psychoterapeutą, wykonywanie ćwiczeń oraz pisania i omawiania prac na zadane tematy. Może też polegać na wypełnianiu testów psychologicznych i oglądania filmów edukacyjnych. Celem terapii podstawowej jest zmiana dotychczasowego sposobu myślenia i nauki radzenia sobie z negatywnymi emocjami takimi jak: strach, lęk i stres.
Ponadto w tej fazie pacjenci wspólnie z terapeutami planują zmianę swoich zachowań i zwyczajów oraz podejścia do życiowych problemów i kontaktów z ludźmi. Ostatecznie leczenie alkoholizmu ma jeden główny cel tj. przygotowanie chorego do samodzielnego kierowania własnymi myślami, uczuciami i decyzjami. Nadrzędne zaś ma być to, aby trzeźwość zawsze była najważniejsza, a życie pacjentów satysfakcjonujące.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – Faza 4
Fazą 4 jest terapia utrwalająca, przy czym podstawowa terapia w ośrodku jest to dopiero początek na drodze do trzeźwienia. Wskutek poprzednich faz uzależnieni podejmują już decyzję o niepiciu i posiadają już wiedzę oraz porady, jak wytrwać w trzeźwości. Jednak postawa ich nadal jest bardzo krucha. Opuszczenie turnusu stacjonarnego związane z powrotem do dawnego środowiska, miejsc i osób, z którymi niegdyś pili. Przed nimi dość delikatna praca odbudowywania na nowo swoich relacji z rodziną i znajomymi, często musi też walczyć o pozycję w pracy, szukać sposobów na życie bez sięgania po alkohol. Terapia, którą oni przeszli jest intensywna, pozwala zbudować podwaliny, ale jej zakończenie oznacza jeszcze wiele pracy.
Leczenie to tzw. terapia pogłębiona. Prowadzi się ją w poradniach uzależnień, czyli w trybie ambulatoryjnym. Bez niej uzależnieni najczęściej po wyjściu z ośrodka terapeutycznego powracają do picia. W fazie tej łączy się: indywidualne spotkania z terapeutą, zajęcia w grupach wsparcia i warsztaty tematyczne. Terapia pogłębiona pomaga powoli wprowadzać zmiany w życie pacjenta i je utrwalać. Ma ona na celu także stopniowe usamodzielnienie się pacjenta. Chodzi o to, aby był on w stanie samodzielnie radzić sobie ze swoim nałogiem. Faza ta ma być dopasowana do indywidualnej sytuacji chorego. Przeciętnie trwa ona około 1,5-2 lata. Zaleca się, żeby przez pierwszy rok częściej uczestniczyć w sesjach terapeutycznych np. 1 raz w tygodniu. Z upływem czasu sesje powinny być rozplanowywane coraz rzadziej (minimum raz w miesiącu).
Jakie działania podejmuje się w tej fazie?
Podczas takich spotkań terapeutycznych zarówno indywidualnych, jak i grupowych najczęściej porusza się tematykę dotyczącą takich zagadnień, jak: kontaktów z rodziną i przyjaciółmi, radzenia sobie ze wstydem spowodowanym zachowaniami z okresu picia i unikania sytuacji towarzyskich, którym towarzyszy alkohol. Dodatkowo także nauczenia się radzenia z negatywnymi emocjami i pokonywania głodu alkoholowego. Warto również nie zapominać, że złamanie abstynencji nie oznacza, że całe leczenie alkoholizmu nie miało sensu. Spotkania terapeutyczne mają na celu również wspieranie w takich sytuacjach, analizę zachowania i wyciągnięcie wniosków na przyszłość, które uchronią przed kolejnymi pokusami.
Leczenie zamknięte alkoholizmu NFZ – Faza 5
Faza 5 to życie w trzeźwości, która następuje po zakończeniu terapii pogłębiającej. Podczas niej uzależniony powinien zostać przygotowany do dalszego życia bez alkoholu i samodzielnego radzenia sobie z problemami. Jednak nadal pozostaje on alkoholikiem, z tym że niepijącym. Dlatego też powinien on przez cały czas pracować nad własnymi nawykami. W swoim życiu musi cały czas wykorzystywać techniki poznane na terapii np. relaksacyjne, asertywności, odczytywania własnych emocji i ich przepracowywania. Pomocne są również spotkania grup samopomocowych np. ruchu AA, który ma swoje oddziały w każdym z większych miast Polski.
Leczenie alkoholizmu NFZ – leczenie farmakologiczne
Jak już wiemy psychoterapia jest jedną z metod leczenia alkoholizmu i okazuje się, że jest najskuteczniejsza wówczas, gdy odbywa się w warunkach stacjonarnych. Potrzeby pacjenta wyznaczają, czy spotkania z psychoterapeutą będą odbywały się w grupie wsparcia lub jako wizyty indywidualne. Celem podstawowym tych zajęć jest zmotywowanie uczestników do życia w trzeźwości. Stąd też prowadzenie edukacji o ryzyku i niezwykle niebezpiecznych skutkach nadużywania alkoholu. Ich cel to zmiana myślenia pacjentów o środkach odurzających i zrozumienie, że nadużywanie alkoholu nie jest sposobem na odreagowanie stresu i uwolnienie się od codziennych problemów oraz radzenie sobie na trzeźwo w trudnych chwilach.
W chwili, gdy psychoterapia nie przynosi wystarczających efektów lub mimo usilnych starań pacjent nie jest w stanie choćby ograniczyć wypijanego alkoholu, wprowadzane jest leczenie farmakologiczne. W zależności od ogólnego stanu pacjenta, przyjmowanych leków i trybu życia dopasowuje się odpowiednie środki farmakologiczne, by wspomóc psychoterapię. Obecnie dostępnych w naszym kraju jest kilka takich środków, które w połączeniu z terapią uzależnień pomagają wyjść z nałogu. Jest to akamprozat, naltrekson, nalmefen oraz w ostateczności disulfiram, który stosuje się w momencie, gdy pozostałe leki nie skutkują. Wprowadzenie farmakologicznego leczenia wymaga współpracy pomiędzy psychiatrą oraz terapeutą. Następnie w zależności od rodzaju leków powinno ono trwać nawet do wielu miesięcy.
Fundacji Vis Salutis
Wszystkie informacje przedstawione w tym artykule, a dotyczące leczenia alkoholizmu tworzą jedynie ogólny obraz tego groźnego uzależnienia. Przedstawiona wiedza z tej dziedziny jest bardzo szeroka. Dlatego też wpis ten należy traktować jako ogólny i niewyczerpujący tej tematyki. Absolutnie nie może on być traktowany jako wytyczne do nauki zawodu psychoterapeuty, czy samej psychoterapii.
W związku z tym wszystkie osoby, które interesują się taką dziedziną wiedzy zapraszamy na stronę Fundacji Vis Salutis, która jest Fundacją Promocji Zdrowia Psychicznego i Somatycznego. Prowadzi ona m.in. Studium Terapii Uzależnień, Szkołę Psychoterapii, przygotowującą słuchaczy do wykonywania zawodu psychoterapeuty. Ponadto prowadzi ona także Poradnię Psychologiczną oraz wydaje czasopismo naukowe „Psychoterapia i Uzależnienia”, a także organizuje kursy. Fundacja zaprasza pacjentów, przyszłych psychoterapeutów, naukowców i praktyków, klinicystów, pedagogów, organizatorów ochrony zdrowia.
Podsumowanie
Podsumowując, uzależnienie od alkoholu nie mija, ale nieleczone staje się śmiertelną chorobą. Chociaż nie da się z niego wyleczyć, to da się zatrzymać jego rozwój i destrukcyjny wpływ na życie. Alkoholizm zatem wymaga leczenia przede wszystkim ze względu na swoją specyfikę. Uzależnienie to jedna z niewielu znanych chorób, która potrafi przejąć kontrolę nad myśleniem alkoholika. Wykorzystuje w tym celu silne mechanizmy, które rozwijają się latami z powodu picia.
Odwracanie uwagi od problemu oraz zakłamanie i zniekształcenie rzeczywistości, w tym manipulacja, „pijane myślenie” itp. to tylko niektóre z podstępnych działań choroby. Zachowanie alkoholika zdeterminowane jest bowiem przez uzależnienie i nie wynika z jego charakteru czy osobowości. Obwinianie uzależnionego za jego picie, jak twierdzą niektórzy specjaliści, można porównać do obwiniania diabetyka za to, że spada mu poziom cukru we krwi. Większość osób niepijących oburza się na to stwierdzenie. Wiadomo, że przyczyną alkoholizmu jest picie alkoholu. Jednak większość ludzi pije, a nie wszyscy się uzależniają. Według statystyk 20% osób pijących się uzależnia, a sam alkoholizm jest ciężką, chroniczną chorobą.
